31.05.2024
Dlaczego KOMUNIZM i FASZYM wciąż nie chcą ZNIKNĄĆ?
Horror totalitarnych systemów odcisnął na ludzkości piętno, lecz na szczęście większość z nas umiała docenić wolność i demokrację, która zawitała już do większości zakątków świata, niosąc dobrobyt, szczęście i pokój. W obecnej sytuacji absurdalnym jest myśleć, że faszyzm lub komunizm może powrócić – w końcu nasza historia udowadnia niesłuszność tych systemów. Ktokolwiek, kto w dzisiejszych czasach uważa się za faszystę lub komunistę, musi mieć nierówno pod sufitem, prawda?
Prawda, jeżeli nasza wiedza historyczna opiera się głównie na propagandzie, a nasza analiza jest na poziomie piętnastolatka. Dzisiaj spróbuję wam wyjaśnić, dlaczego faszyści i komuniści powrócą i to być może szybciej niż nam się wydaje.
SYSTEMY
W tym eseju nie będę się zagłębiał w szczegóły funkcjonowania kapitalizmu, komunizmu ani faszyzmu jako systemów socjo-ekonomicznych, a raczej będę je opisywał bardzo ogólnikowo. Jeżeli coś jest niejasne lub chcesz się dowiedzieć więcej sprawdź moje wideoeseje dedykowane tym tematom.
Ludzie żyją w systemach. Nieważne czy jest to system feudalny, niewolniczy, plemienny, koczowniczy, czy oparty na prawie Szariatu – ludzkość potrzebuje systemów, by zaaranżować produkcję, której potrzebujemy, by podtrzymać istnienie naszego gatunku oraz rozwijać się. Niestety, ludzie, jako istoty, są pełne wad i niedociągnięć. Dlatego stworzone przez nas systemy również nie są idealne – są pełne wewnętrznych sprzeczności.
W Feudaliźmie możemy zaobserwować dość oczywistą sprzeczność pomiędzy chłopami, którzy stanowią większość populacji i wykonują większość pracy oraz arystokracją, która posiada większość władzy i bogactwa. Ta sprzeczność wielokrotnie doprowadzała do buntów i powstań. Nieposłuszeństwo ludzi wykonujących większość pracy jest ogromnym zagrożeniem dla systemu, który musi znaleźć rozwiązanie takiego kryzysu. Mogło się to odbyć poprzez rozdanie większych przywilejów zbuntowanym chłopom, by zaskarbić sobie ich przychylność, lub poprzez krwawe represje.
Co jeśli sprzeczności systemu staną się na tyle poważne, że system nie będzie w stanie znaleźć dla nich rozwiązania? Proste – system musi zostać zastąpiony przez inny system. Taka sytuacja miała np. miejsce w Europie Zachodniej w XIX wieku. Rosnący w siłę kupcy i industrialiści sprzymierzeni z chłopami mieli dość zacofanego i ograniczającego ich systemu feudalnego co doprowadziło do serii rewolucji na całym kontynencie. Feudalizm w kryzysie rozpadł się na siły progresywne, szukające ustanowienia nowego systemu opartego na ideach liberalizmu oraz siły reakcji – monarchistów i lojalistów, którzy woleli utrzymać status quo za wszelką cenę.
Kapitalizm jako jeden z nieperfekcyjnych systemów stworzonych przez ludzkość jest poddawany tym samym dynamikom. Możemy łatwo zaobserwować sprzeczność pomiędzy właścicielami środków produkcji a ludźmi, którzy muszą sprzedawać swą siłę roboczą i umysłową, by przeżyć. Nie jest to oczywiście jedyna sprzeczność tego systemu.
Kapitalistyczna ekonomia nie jest kierowana faktycznymi potrzebami społeczeństwa, lecz ideologią – przekonaniem, że wolny rynek jest najskuteczniejszym sposobem zwalczania ludzkich problemów. To przekonanie prowadzi do częstych kryzysów związanych z nadprodukcją i niewystarczającą konsumpcją. Choć mechanizmy powstawania tych kryzysów w dzisiejszych czasach są o wiele bardziej skomplikowane niż w XIX wieku, kryzysy nadal pojawiają się bardzo regularnie i są nieuniknione. Podczas kryzysu oczywiście najbardziej cierpią ci, którzy niewiele mają, podczas gdy posiadający zdywersyfikowane portfolio inwestorzy obławiają się kupowaniem przecenionej własności.
Ponadto system kapitalistyczny zakłada konkurecję na wolnym ryunku, a konkurencja zakłada wygranych i przegranych. Przedsiębiorstwa łączą się w coraz większe konglomeraty, często dzieląc dany rynek między zaledwie kilka firm, które łącząc legalne i nielegalne metody, unikają konkurencji między sobą.
Można też to ująć o wiele prościej – w kapitaliźmie z czasem bogaci są coraz bogatsi, a biedni coraz biedniejsi. Coraz więcej kapitału jest zgromadzone w coraz mniejszej ilości rąk.
Takie sprzeczności z czasem zaostrzają antagonizmy w społeczeństwie, prowadząc do otwartych konfliktów. W XIXcznej Europie odbyło się wiele krwawych starć pomiędzy kapitalistami i ich pracownikami. Po ciężkich kryzysach kapitalizmu klasa rządząca postanowiła przyznać pewne przywilije pracownikom, takie jak emerytury, darmowa służba zdrowia, wsparcie dla bezrobotnych, zakaz pracy dziecięcej, urlopy macierzyńskie itd. Jednak państwa opiekuńcze dzisiejszej Europy są okupione cierpieniem krajów trzeciego świata, gdzie antagonizmy są ostrzejsze a starcia między klasami społecznymi bardziej krwawe. Jeżeli chcesz zrozumieć, w jaki sposób biedne kraje finansują Europejski i Amerykański dobrobyt, obejrzyj moje wideo o imperialiźmie.
Oprócz wymienionych już przeze mnie problemów kapitalizm posiada jeszcze jedną, ogromną sprzeczność, znaną jako spadająca stopa zysku. Kapitalizm, jako system, może istnieć tylko wtedy, gdy zapewnia ciągły rozwój; ciągły wzrost. Dobrze wiemy, co się dzieje, jeżeli wzrost ekonomiczny nie jest zapewniony – powstaje kryzys. By unikać konfliktów, kapitalizm musi zapewniać ciągłą poprawę warunków materialnych zarówno wyższym, jak i niższym sferom społeczeństwa. Z czasem staje się to coraz trudniejsze. Istniejące rynki stają się coraz bardziej zapełnione, utrudniając możliwości powstawania nowych inwestycji. Postęp technologiczny zwiększa produktywność, lecz obniża wartość pojedynczego towaru, którego produkcja staje się coraz prostsza i tańsza. Rosnące pensje obniżają możliwości inwestycyjne kapitalistów. Wiele innych powodów przyczynia się do tego, że kapitalizm z czasem zwalnia; coraz trudniej jest osiągnąć ten sam zwrot inwestycji, co kiedyś. Co się stanie, jeżeli stopa zysków dosięgnie zera? Otóż tutaj leży wielki sekret kapitalizmu – system posiada wbudowany wyłącznik. Gdy ten punkt zostanie osiągnięty, system nie jest w stanie dalej funkcjonować. W końcu niemożliwe jest prowadzić system oparty na nieskończonym wzroście na planecie o skończonych zasobach. Klasa rządząca wie, że w tej sytuacji straciłaby władzę, więc musi przywrócić stopę zysku do dawniejszego stanu. Najprosztszą metodą na to jest kreatywna destrukcja kapitału, a następnie jego odbudowanie – czyli wojna.
Na początku XX wieku imperia kapitalistyczne podzieliły między sobą cały świat. W tej sytuacji jedynym możliwym następnym krokiem było rozpętanie wojny w celu ponownego podziału świata, w nadziei na przechwycenie większej części łupów z grabieży wyzyskiwanych terenów. Ten kryzys kapitalizmu doprowadził do rewolucji komunistycznej w Rosji oraz wzrostu ruchów szukających alternatywy do kapitalizmu w Europie. Po pierwszej wojnie światowej wiele krajów nadal znajdywało się w głębokim kryzysie. W USA znaleziono rozwiązanie w ramach kapitalistycznego systemu (tak zwany nowy ład wprowadzony przez prezydenta Roosevelta). We Włoszech i Niemczech kapitalizm nie znalazł rozwiązania swych problemów. Zawiodły również wszelkie ruchy komunistyczne i anarchistyczne. Powstał więc nowy pomysł na naprawienie problemów kapitalizmu – faszyzm, który jako rozwiązanie zaproponował cofnięcie wszelkich przywilejów klasy pracującej oraz terytorialną ekspansję w celu wyzysku pracy i surowców innych krajów.
WYZWANIA DLA KAPITALIZMU DZISIAJ
Dzisiejszy kapitalizm boryka się z wieloma problemami, zarówno tymi znanymi od stuleci, jak i zupełnie nowymi.
Spadająca stopa zysku jest dzisiaj już bardzo nisko. W latach siedemdziesiątych Margaret Thatcher i Ronald Reagan podjęli próbę spowolnienia jej upadku poprzez cofanie przywilejów klasy pracującej. Standardowymi praktykami stało się niedofinansowywanie sektora publicznego i prywatyzacja, zwiększanie wieku emerytalnego, deregulacja sektora finansowego i wszelkie inne sposoby przełożenia kapitału z kieszeni klasy pracującej do kieszeni kapitalistów. Zaowocowało to jedynie chwilową regeneracją stopy zysku, która spada coraz niżej. Te rozwiązania rozwścieczają klasę pracującą, która widzi, że ich przywileje są cofane, a na horyzoncie nadal nie widać możliwości poprawy.
W dzisiejszych czasach Chiny stają się niezależne od USA i rozpoczynają własny imperialny projekt. Ponadto po przejęciu władzy przez Putina Rosja również rośnie w siłę i prowadzi swoje drobne imperium. USA, Francja, Chiny i Rosja prowadzą ciche wojny walcząc o wpływy w krajach Trzeciego Świata, których grabież jest kluczowa dla utrzymania warunków życia w Europie i w USA. Im więcej sukcesów odniosą Chiny i Rosja, tym mniej łupów zostanie dla nas w tak zwanym „wolnym świecie”.
Problemem o monstrualnej skali afektującym kapitalizm w każdym zakątku świata jest oczywiście globalne ocieplenie. W desperackiej pogoni za zyskiem z roku na rok produkujemy coraz więcej. Pomimo rozwoju technologii eksploatacji odnawialnych źródeł energii i tak z roku na rok zanieczyszczamy coraz więcej. W ciągu trzydziestu lat katastrofa klimatyczna dotknie każdego aspektu naszych żyć, podczas gdy nasz system, nie dość, że jest kompletnie nieskuteczny w walce z nadchodzącą katastrofą, ciągle dolewa oliwy do ognia.
To są problemy, których kapitalizm nie jest w stanie rozwiązać. Wielu ludzi, szukając rozwiązania, dochodzi do słusznego wniosku, że nie da się poprawić sytuacji w ramach obecnego systemu. Podejmując naukowej analizy tych problemów, zarówno, jak i ucząc się o historii kapitalistycznego systemu, wielu rozumie komunizm jako jedyną rzeczywiście osiągalną alternatywę dla kapitalizmu. W ten sposób kapitalizm tworzy komunistów, którzy są takimi samymi produktami systemu jak każdy z nas.
Pośród tych, którzy dostrzegają problemy powodowane przez kapitalizm, są również ci, którzy nie rozumieją, że te problemy są wbudowane w kapitalizm. Ponadto nie rozumieją oni szczegółów funkcjonowania kapitalizmu. W celu naprawy kapitalizmu lub poszukiwania drogi, która nie jest kapitalizmem, ale nie jest również lewicowa, zwracają się w kierunku faszyzmu – faszyści są więc produktami kapitalizmu tak samo, jak i komuniści.
W JAKI SPOSÓB KAPITALIZM RODZI FASZYZM
Kapitalizm kontroluje większość informacji, które przedostają się do świadomości publicznej. Kapitalizm kontroluje system edukacji, a prywatny kapitał kontroluje media. Wychowujemy się otoczeni antykomunistycznym sentymentem. Nie trzeba bronić komunizmu – wystarczy zniuansowany pogląd dotyczący idei i historii komunizmu, by spotkać się z wrogością, lub ubliżającym naszej inteligencji wytłumaczeniem, czemu komunizm jest dobrą ideą na papierze, ale nie w rzeczywistości. Nie rozumiemy podziału społeczeństwa na klasy społeczne – narracja historyczna podana nam w szkołach nie skupia się na analizie wewnętrznych sprzeczności społeczeństwa a na poczynaniach narodów rozumianych jako spójna całość i kierowana przez wielkich ludzi. Nasze zrozumienie idei wolności słowa napędza i popularyzuje chore teorie spiskowe, rasizm, fanatyzm religijny. Za problemy nieodłączne od kapitalizmu często obwiniane są niepowiązane z nimi grupy społeczne, takie jak homoseksualiści, żydzi, imigranci, inne narody, lewicowy spisek, który próbuje nas zniszczyć itd. System zamierzenie zakrywa przed nami mechanizmy swojego funkcjonowania oraz prezentuje siebie jako jedyny możliwy system, dla którego nie ma alternatywy.
Tak ogłupieni przez system możemy poprzeć faszystowskie idee, nie będąc tego w pełni świadomymi. Niektórzy dołączą do faszystów, nie rozumiejąc, na co tak naprawdę się piszą. Inni otwarcie poprą faszyzm, widząc go jako jedyne rozwiązanie obecnych problemów kapitalizmu.
System kapitalistyczny jest raczej obojętny co do rozwoju faszyzmu, dopóki ten nie zacznie faktycznie dokonywać przemocy. Organizacje antyfaszystowskie są często traktowane jako tacy sami ekstremiści, pomimo iż cel przemocy faszystów i antyfaszystów jest zupełnie inny. Historycznie klasa rządząca gardziła faszyzmem, dopóki faszyzm nie stał się jedynym sposobem na utrzymanie władzy przez obecną klasę rządzącą – wtedy zaczęli faszystów finansować. Historycznie nawet socjalni demokraci sprzymierzali się z faszystami przeciwko komunistom. Jeżeli kryzys kapitalizmu stanie się bardzo głęboki, a ruchy lewicowe nie są w stanie zaoferować adekwatnej alternatywy, dojście faszyzmu do władzy jest pewne.
KONKLUZJA
W dzisiejszych czasach polaryzacja społeczeństwa rośnie w prawie wszystkich krajach na świecie. Na Zachodzie kapitalizm nie zapewnia już takich standardów życia jak w ubiegłych dekadach. W Europie Wschodniej, ochłapy rzucone nam przez imperializm po upadku socjalizmu przestają być tak atrakcyjne jak były, a wizja przyszłości nie wygląda zachęcająco. Kraje Trzeciego Świata są brutalizowane przez kapitalizm tak samo, jak były, teraz z dodatkiem katastrofy klimatycznej. Rozpadający się kapitalizm tworzy skrajną lewicę zarówno, jak i skrajną prawicę.
Komuniści i faszyści są bezpośrednimi produktami kapitalizmu i jak długo kapitalizm istnieje, tak długo będą istnieć i oni. Kapitalizm sam prowadzi do swojego nieuniknionego upadku, lecz gdy znajdzie się na krawędzi, to do nas będzie należał obowiązek zepchnięcia kapitalizmu w przepaść historii i stworzenie nowego systemu, który raz na zawsze zaadresuje problemy stworzone przez kapitalizm.
Cały czas jednak kapitalizm tworzy zabezpieczenie dla samego siebie w postaci faszyzmu. Gdy kapitalizm będzie na krawędzi i nie damy rady popchnąć go dalej, to właśnie faszyści wciągną kapitalizm na bezpieczny grunt i razem z nim zaczną niszczyć nas i świat ze wzmożoną siłą.
Nie możemy liczyć na to, że nasz obecny system, nasza policja, media i edukacja zrobi wiele by powstrzymać rozwój faszyzmu. Ten obowiązek należy do każdego z nas. Naszą siłą jest przede wszystkim edukacja – musimy pomóc naszym przyjaciołom zrozumieć problemy wbudowane w kapitalizm, możliwe alternatywy oraz niebezpieczeństwa faszyzmu. Musimy szerzyć świadomość klas społecznych i ich antagonizmów, które są o wiele większe niż antagonizmy między państwami, narodowościami czy grupami etnicznymi. Nie tolerujmy faszystowskich poglądów w naszym otoczeniu – pamiętajmy, że faszyzm, rozwija się w obojętności i okazuje swe szkaradne lico w okresie rozpadu kapitalizmu.
Dodatkowe informacje
Jak to możliwe, że faszyzm i komunizm nadal nie chcą zniknąć z historii ludzkości. Skąd się biorą faszyści i komuniści? Czy to tylko patologiczne jednostki, którym jakiś błąd w myśleniu spowodował fiksację na punkcie przeszłych, nieudanych ideologii? A może istnienie tych ludzi jest głęboko zakorzenione w naszym systemie społeczno-ekonomicznym?